Download e-book in pdf.
श्री ह.भ.प. महंत पुरूषोत्तम महाराज गिरी विरचित
॥ श्री संत गजानन महाराज नित्यपाठ ॥
१)
नाम नित्य वाचे उच्चारी । गर्जतां वैखरी तयाचीया ॥१॥
नाम गणी गणातबोते । होय रितें काम क्रोधा ॥२॥
शांती क्षमा जया अंगीं । नामें रंगीं सर्वकाळ ॥३॥
सदा नामाचा लागे चाळा । प्रेम जिव्हाळा मुखामाजीं ॥४॥
उत्तमदास म्हणे नाम तारु । उतरी पैल पारु भवनदीचा ॥५॥
२)
तोरा सज्जन गडाहुनी । आले शेगावी चक्रपाणी ॥१॥
नग्न वेषे दिगंबर । तनु दिसे पै सुंदर ॥२॥
नाही कोणी ओळखिला । सुधिने तो पिडीला ॥३॥
देखोनि उच्छीष्ट पात्रावळी । अन्न खाय तो वनमाळी ॥४॥
बंकटाने देखियेले । प्रेमाने पाझर फुटले ॥५॥
विप्रा घरी तो गेला । वर्तमान सांगे तयाला ॥६॥
उत्तमदास म्हणे राणा । वदविल्या जीवन खुणा ॥७॥
३)
विप्र प्रेमे द्रवले । ताट घेवोनि ते आले ॥१॥
जेविले गजानन । तृप्त झाले त्रिभुवन ॥२॥
नेले बंकट सदना । बैसविले गुरु राणा ॥३॥
अंगी लावियले उटणे । चोळिले तया अंगत्राणे ॥४॥
उत्तमदास म्हणे भला । सद्भावे पुजियेला ॥५॥
४)
आजी माझें सुकृत फळले । म्हणोनि भेटलें नारायण ॥१॥
पुजा केली वासरमनी । माळा समर्पोनि पुष्पहार ॥२॥
साष्टांग करी दंडवत । ब्राह्मणाचा सद्गदीत कंठ होय ॥३॥
उत्तमदास म्हणे भावे । मज हेचि द्यावे जन्मी ॥४॥
५)
मारोती मंदीरीं होता उत्सव । आले गुरूदेव शेगांवी ॥१॥
अंगी शांती अचंबित । घटना अद्भूत तै स्थळी ॥२॥
तेथे ऊसाने मारियेले । दुष्ट श्रमले दोघे जण ॥३॥
खंडोजी धावोनि आलें । मर्दन केले शरीराचे ॥४॥
गण्या गण्या म्हणे वाणी । प्रेम तत्क्षणी तया अंगी ॥५॥
उत्तमदास म्हणे भला । करी सेवा आवलियाची ॥६॥
६)
कृष्णाजीच्या संगे चाले । तपस्वी मळ्यासी आलें ॥१॥
मंचकी बैसे गजानन । मंत्र जपे तो गणीगण ॥२॥
पेटला पलंग तो सत्वर । देखियेले नारी नर ॥३॥
अग्नी न जाळी सज्जन । मध्ये बैसले गजानन ॥४॥
ब्रह्मगिरीसी पाचारीले । तया उपदेश केले ॥५॥
उत्तमदास म्हणे स्वलीला । आत्मरंगी तो रंगला ॥६॥
७)
विरक्त साधु गजानन । नाम स्मरण दिन निशी ॥१॥
रूप दिसे पिशाच्चपणे । मुखी चिंतने सर्वकाळ ॥२॥
लोभ आशा नये मना । शांती क्षमा जाणा तया अंगी ॥३॥
उत्तमदास म्हणे संत । पुरवी मनोरथ सर्वत्रांचे ॥४॥
८)
खंडुजी म्हणे त्याला । पुत्र देरे साधु मला ॥१॥
नाहीं कांही संतान । कृपा करी दयाघन ॥२॥
संत प्रेमे पाझरले । प्रसाद त्यासी दिधले ॥३॥
खंडुजी झाले हर्षवाणी । बाळ जन्मे तत्क्षणी ॥४॥
भिकोजी नांव ठेविले । नगरीसी भोजन दिले ॥५॥
उत्तमदास म्हणे घरीं । मुक्त मोत्याच्या झालरी ॥६॥
९)
गेलें माणिक चौका । मिळविले धेनु देखा ॥१॥
वच्छ लागलें तया चरणीं । धेनु चाटी चक्रपाणी ॥२॥
शक्ती बळे दिगंबर । मिळविला गाईंचा संभार ॥३॥
बंकटाने देखियेले । हाती धरुनि घरीं नेले ॥४॥
उत्तमदास म्हणे जेंव्हा । भोजनी उठोनि गेलें तेंव्हा ॥५॥
१०)
पक्वान्न तयार केलें । गजाननासी आणियेले ॥१॥
भोजनी बैसे दिगंबर । तृप्त झाले जगदीश्वर ॥२॥
गजानन गेलें मळ्यासी । संगे बहुत जनरासीं ॥३॥
बैसले ते वृक्ष स्थळी । नाम जये सर्व काळी ॥४॥
आग्या महुळ उठले । जन तीव्र गतीने पळाले ॥५॥
उत्तमदास म्हणे प्रसंगी । चावा घेताति सर्व अंगी ॥६॥
११)
सर्वांगी मक्या झाल्या । देखियेल्या अंगत्राणे ॥१॥
हेही लीला गजानन । करी आपण सर्वभावे ॥२॥
अती तळमळे बंकट । धावे निळकंठ समयासी ॥३॥
तीव्र वेगे तो धावला । बंकट आला गुरुपासी ॥४॥
उत्तमदास म्हणे भाव । पाहे गुरुदेव अंतरीचा ॥५॥
१२)
आले अक्कलकोटी । नरसिंगाचिया भेटी ॥१॥
अंगी तया चढे वारूळ । निघे ध्वनी आंत सकळ ॥२॥
ऐसा भक्तीचा पुतळा । नाम जपे वेळोवेळा ॥३॥
नरसिंगाने देखिले डोळा । दिव्य रुपे तो सोज्वळा ॥४॥
घातिले साष्टांग दंडवत । धावोनि आले गुरुनाथ ॥५॥
उत्तमदास म्हणे भले । योग मार्ग सांगितले ॥६॥
१३)
गजानन गेले चंद्रभागेतीरा । बैसविला वीरा वाळवंटी ॥१॥
दिव्यशक्तीचा अनुभव । दाविला तंव प्रत्यक्ष ॥२॥
सुर्यासमान तेज केले । दृष्टी देखिले उदयी ॥३॥
ब्रह्ममुहुर्ती आले स्नाना । वज्रभूषणा हारिखला ॥४॥
उत्तमदास म्हणे तत्क्षणी । अश्रु नयनी लोटले ॥५॥
१४)
दोन्ही कुळीचे भांडण ।वाद वाढला दारुण ॥१॥
सर्प मुंगसाचे पै वैर। व्याघ्र गाय न म्हणे थोर ॥२॥
देशमुख पेटले क्रोधानळी । वधावे खंडुजी तै काळी ॥३॥
शीघ्र अंधारी ते आले । गजाननाने कवटाळीले ॥४॥
खंडुजी संताच्या आधारे । चुकले मरण साचोकारे ॥५॥
उत्तमदास म्हणे सेवेचे फल । त्यावरी कृपेचे हे वोल ॥६॥
१५)
बंकटासी करुनि समाधान । सदना पाठविले जाण ॥१॥
नये नामासी विसरु । उध्दरेल भव पारु ॥२॥
मुखी नामाचा लागे चाळा । चरण वंदी यम काळा ॥३॥
उत्तमदास म्हणे नाम । प्राप्त होय निजधाम ॥४॥
१६)
गणिगण मंत्राचिया घोषे । होय हर्षे गजानन ॥१॥
नित्य नामस्मरणाचा छंद । तेणें परमानंद मागे पुढे ॥२॥
भय नाहीं कळीकाळाचे । चरण वंदी साचे यमदूत ॥३॥
उत्तमदास म्हणे तंव बळे । नमिती काळे ईहलोकीं ॥४॥
१७)
न दिसे तो दिगंबर । तयाविण शुन्य नगर ॥१॥
शोधू पाहे जेथें तेथें । सर्व दिशा ओस रितें ॥२॥
उदकाविण मासोळी । तैसा भास्कर तळमळी ॥३॥
त्या साधुचे लागे पिसे । कांही त्याविण न दिसें ॥४॥
उत्तमदास म्हणे त्या ध्यानीं । जागृती सुसुप्ती स्वप्नीं ॥५॥
१८)
नागपूर सर्व धुंडिले । बंकट पीतांबर श्रमले ॥१॥
बैसले जयें स्थळीं । गोचर दृष्टीने न्याहाळी ॥२॥
भास्कराने सुक्ष्मपणें । देखिलें वृक्षीं गुरूराणे ॥३॥
उत्तमदास म्हणे ठाया । प्रगटले देवराया ॥४॥
१९)
गजानन गेलें नागपुरा । भक्ती विरा बैसविले ॥१॥
त्यासी नाही ओळखिले । बाहेर काढिले दवडोनि ॥२॥
न हाले काही इंजिन । येती शरण साधुसी ॥३॥
उत्तमदास म्हणे तया । बैसे ठाया गजानन ॥४॥
२०)
इंजिन वेगाने धावले । ल्या मध्ये बैसले सत्पुरुष ॥१॥
मंत्र गण गण उच्चारी मनीं । आवड शुळपाणी दर्शनाची ॥२॥
नावेमध्ये बैसले सर्व । परीक्षा पाहें गुरुदेव ॥३॥
नावे आत छिद्र पडले । घाबरले त्या ठाया ॥४॥
नर्मदेने हात लाविले । दर्शन घडले संताचे ॥५॥
उत्तमदास म्हणे खरा । सर्वांसी दिधला थारा ॥६॥
२१)
क्रूर धेनुबाळापुरा । दृष्टीपात करी संत विरा ॥१॥
ऐसा शक्तीचा सागर । भक्ती बळे दिगंबर ॥२॥
केली कृपा पशूवरी । न राहे विषम अंतरी ॥३॥
उत्तमदास म्हणे खरा । तपस्वी संत विरा ॥४॥
२२)
काग बैसलें खावया । दुष्ट लागले त्या ठाया ॥१॥
दिधला पक्षियांसी थारा । रोखियेले दुर्जनावरा ॥२॥
पाजिले तयासीं जळा । गेले उठोनि ते प्रेमळ ॥३॥
उत्तमदास म्हणे सखा । समान बुद्धी समरेखा ॥४॥
२३)
बंकटासी करुनि समाधान । सदना पाठविले जाण ॥१॥
नये नामासी विसरु । तेणें उध्दरेल भवपारु ॥२॥
मुखीं प्रेम जिव्हाळा । सदा लागे नामचाळा ॥३॥
उत्तमदास म्हणे नाम । प्राप्त होय निजधाम ॥४॥
२४)
साधु गेले कवण्या ठाया । नेई देवराया तयापासी ॥१॥
आम्ही बाळे शक्ती हीन । नाही अवसान ते अंगी ॥२॥
त्याचे लागले मज पीसे । तळमळ होतसे मनामाजी ॥३॥
उत्तमदास म्हणे टकळां । पाहे वेळोवेळां वाट देवा ॥४॥
२५)
अश्वावरी कृपा छाया । केली गजानने सखया ॥१॥
चतुर्थ चरणांतळीं । शयन करी प्रांजळीं ॥२॥
ऐसा प्रतापी तो गहन । सकळ भक्तांचे भुषण ॥३॥
उत्तमदास म्हणे भला । तेणें देव राबविला ॥४॥
२६)
मज नेई बा पैलतीरा । दीन दयाळा गिरजावरा ॥१॥
अति तळमळ चित्तासी । फुटो पाहे हृदयासी ॥२॥
माता चुकलिया वनीं । बाळ हुरहुरा पाहे स्थानीं ॥३॥
उत्तमदास म्हणे घननिळा । दर्शन द्यावे बा दयाळा ॥४॥
२७)
पुण्यस्थळीं जयाचि समाधी । उद्धरी भवाब्धि दरुषणे ॥१॥
ऐसा तपस्वी तो जाण । होय उद्धरण जड जीवा ॥२॥
नित्य जयाचे स्मरण । चित्त समाधान सर्वकाळ ॥३॥
चतुराक्षरी जप प्रभाव । भेटले गुरुदेव गजानन ॥४॥
उत्तमदास म्हणे सत्य हे वाक्य । ब्रह्मास्मि निक्य होय जीव ॥५॥
२८)
अठराशे अष्टोत्तरे । माघ मासि साचोकारे ॥१॥
शेगांवीं आगमन । प्रगटले गजानन ॥२॥
दिव्य तेज झळके । मंत्र जपे ईहलोके ॥३॥
उत्तमदास म्हणे नयनीं । तेज न माये गगनीं ॥४॥
२९)
गणगण मंत्र सोपा । करी निष्पापा सकळांसी ॥१॥
नाम जपे सर्वकाळ । होय सोज्वळ जीवन ॥२॥
ध्यानीं मनीं जागृतीं । लिप्त सुसुप्ती अवस्था ॥३॥
उत्तमदास म्हणे ध्यास । पुढे दृष्टीस देव तया ॥४॥
संपादक- श्री ह.भ.प. सोमेश्वर महाराज ढाळेगांवकर
